Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Τόνισε πως αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν καταφέρει να ενώσει τις δυνάμεις της στους τομείς της οικονομίας, της άμυνας και της τεχνολογίας.
Οι προσδοκίες για ταχεία εξομάλυνση της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Αυτή είναι η δύσκολη πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε και πρέπει να την αντιμετωπίσουμε με ρεαλισμό και υπευθυνότητα.
Η αβεβαιότητα παραμένει. Οι εξελίξεις επηρεάζουν ήδη την ευρωπαϊκή οικονομία – οι τιμές της ενέργειας, ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη. Οι πολίτες αισθάνονται την πίεση στην καθημερινότητά τους, ειδικά οι πιο ευάλωτοι μεταξύ τους. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις που προσπαθούν να λειτουργήσουν σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον.
Η ευθύνη μας απέναντί τους είναι να είμαστε προετοιμασμένοι, ακόμη και για τα πιο δύσκολα σενάρια, όπως μια παρατεταμένη δύσκολη διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ, η οποία θα μπορούσε να εντείνει περαιτέρω την πίεση και να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα.
Αντιμετωπίζουμε αυτό το ζήτημα ως ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε στενό συντονισμό, μεταξύ άλλων με τους συναδέλφους μας εκτός της ζώνης του ευρώ, βασιζόμενοι στις πρόσφατες συζητήσεις της Ευρωομάδας, και θα συνεχίσουμε να το παρακολουθούμε συστηματικά. Ο ευρωπαϊκός συντονισμός σε τέτοια κρίσιμα ζητήματα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση.
Παρά τις προκλήσεις, η Ευρώπη έχει ένα ισχυρό σημείο εκκίνησης. Η ζώνη του ευρώ έχει επιδείξει την ανθεκτικότητά της, ο πληθωρισμός ήταν κοντά στον στόχο πριν από αυτό το τελευταίο σοκ και η αγορά εργασίας μας παραμένει ισχυρή, με ιστορικά χαμηλή ανεργία. Αυτή είναι η βάση μας. Και πάνω σε αυτή τη βάση χτίζουμε, με σχεδιασμό, συνέπεια και υπευθυνότητα.
Τα κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την υποστήριξη των πολιτών και των επιχειρήσεων. Ενεργούμε συντονισμένα, με έναν κοινό παρονομαστή, όπως ορίζεται από την Επιτροπή: τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά, σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς κανόνες που έχουμε συμφωνήσει, αλλά και συνεπή με τους στόχους της πράσινης μετάβασης. Σε ένα πλαίσιο διαδοχικών κρίσεων, η διατήρηση αυτής της ισορροπίας δεν είναι εύκολη, αλλά είναι απολύτως απαραίτητη.
Προς αυτή την κατεύθυνση, είχαμε μια ιδιαίτερα ουσιαστική συζήτηση με την Oya Celasun, Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Τμήματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει το θετικό σημείο εκκίνησης της Ευρώπης, αλλά τονίζει ότι οι επιπτώσεις της κρίσης δεν είναι καν κατανεμημένες. Οι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και οι οικονομίες με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο αντιμετωπίζουν προφανώς μεγαλύτερη πίεση. Αυτό μας υποχρεώνει να ενεργήσουμε με προσοχή, με καλά σχεδιασμένες και στοχευμένες πολιτικές.
Ήταν, επομένως, πολύ αποκαλυπτικό να μάθουμε από το ΔΝΤ ότι περίπου το 70% του συνολικού κόστους των μέτρων που λάβαμε το 2022 ήταν είτε μη στοχευμένα είτε στρεβλωμένες τιμές – ή και τα δύο. Ακόμα χειρότερα: όσον αφορά το τρέχον ενεργειακό σοκ, κατά την αξιολόγηση, το ΔΝΤ σημειώνει ότι το 33% των επιδοτήσεων ηλεκτρικής ενέργειας έχουν τη δυνατότητα, εάν τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα, να διατεθούν στο 20% των πλουσιότερων του πληθυσμού, σε σύγκριση με το 11% για το φτωχότερο 20%. Αυτό το χάσμα είναι ακόμη μεγαλύτερο όσον αφορά τις επιδοτήσεις καυσίμων μεταφορών: το 34% έχουν τη δυνατότητα να διατεθούν στα πλουσιότερα νοικοκυριά και μόνο το 9% στα φτωχότερα – και πάλι, εάν τα μέτρα δεν είναι στοχευμένα.
Το ΔΝΤ μας υπενθύμισε επίσης ότι τα κέρδη από την ενεργειακή απόδοση και ένα καθαρότερο ενεργειακό μείγμα έχουν καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική. Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά έχουν κερδίσει 12% λιγότερα έξοδα χάρη στη μεγαλύτερη απόδοση και τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη ενισχύουν αποφασιστικά τη στρατηγική μας για να γίνουμε ενεργειακά ανεξάρτητοι. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε μειώσει την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, οι τρέχουσες εξελίξεις δείχνουν ότι πρέπει να επιταχύνουμε. Επενδύουμε σε διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, σε καθαρές πηγές ενέργειας και σε ευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα. Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο «AccelerateEU» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου.
Ταυτόχρονα, η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος παραμένει κρίσιμη. Στην ακρόαση με την Claudia Buch, Πρόεδρο του Εποπτικού Συμβουλίου του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), και στην ενημέρωση από την Dominique Laboureix, Πρόεδρο του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (SRB), επιβεβαιώθηκε ότι ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας είναι ανθεκτικός.
Ωστόσο, δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Οι τράπεζες πρέπει να είναι προετοιμασμένες για ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και ραγδαίας τεχνολογικής αλλαγής. Για αυτόν τον λόγο αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε μια συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη στη σημερινή συνάντηση. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αιχμής εξελίσσονται ραγδαία και ενδέχεται σύντομα να παρουσιάσουν προκλήσεις δυνητικά συστημικής φύσης. Και πρέπει να διασφαλίσουμε ένα πλαίσιο που να υποστηρίζει τόσο τη σταθερότητα όσο και την ανταγωνιστικότητα.
Επεκτείναμε επίσης τη συζήτησή μας στο ζήτημα της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας, με τη συμβολή του Slawomir Krupa, Προέδρου της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Τραπεζών. Η ενοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση. Μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη κατανομή κεφαλαίου και ρευστότητας, ισχυρότερη διαφοροποίηση κινδύνου και οικονομίες κλίμακας. Κλίμακα που θα μπορούσε να ωθήσει τις τράπεζες στην ΕΕ να φτάσουν τη διαφορά με τους διεθνείς ομολόγους τους σε επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες.
Πιστεύω ότι η ενοποίηση στον τραπεζικό τομέα θα μεταφραστεί σε μεγαλύτερη σταθερότητα, μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα και περισσότερες επιλογές για τους πολίτες. Πρόκειται για μια προσπάθεια που θα συνεχίσουμε, μεταξύ άλλων και βάσει της επικείμενης έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η ίδια λογική της βελτιωμένης ανταγωνιστικότητας και της μεγαλύτερης επιλογής των πολιτών ισχύει και για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Στη συζήτησή μας με τον Jörg Kukies, πρώην Υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, και τον Christian Noyer, πρώην Διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, εξετάσαμε τις συστάσεις της έκθεσής τους σχετικά με τη χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρήσεων.
Καλύτερη πρόσβαση σε ιδιωτικά κεφάλαια, μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συμπληρωματικής σύνταξης και η δημιουργία ενός «28ου καθεστώτος» για το εταιρικό δίκαιο – όλα αυτά αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της καινοτομίας στην Ευρώπη. Θα επανέλθουμε για να αξιολογήσουμε την πρόοδο σε αυτές τις πρωτοβουλίες τον Οκτώβριο.
Η Ευρωομάδα προωθεί επίσης τις εργασίες για τα ψηφιακά χρηματοοικονομικά. Πραγματοποιήσαμε απολογισμό της προόδου που έχει σημειωθεί σε τεχνικό επίπεδο τους τελευταίους μήνες και συμφωνήσαμε για τα επόμενα βήματα, με σκοπό την υιοθέτηση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής στάσης τον Ιούλιο.
Η Ευρώπη λειτουργεί σε ένα περιβάλλον συνεχών και σύνθετων προκλήσεων. Η απάντησή μας πρέπει να είναι συνεκτική, σταθερή και αποφασιστική: με υπεύθυνη δημοσιονομική πολιτική, επιταχυνόμενη ενεργειακή μετάβαση, βαθύτερη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση και επενδύσεις στην καινοτομία και την ψηφιακή οικονομία.
Η ανθεκτικότητα που καταφέρνουμε να οικοδομήσουμε αποτελεί το θεμέλιο. Το επόμενο βήμα είναι να την μετατρέψουμε σε δύναμη – σε ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα. Για την Ευρώπη και τους πολίτες της.
