Μια πρόσφατη ιστορική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ιταλίας δικαίωσε τις αξιώσεις για το μαρτυρικό Δίστομο, ανοίγοντας ξανά τον δρόμο για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων
Στις 10 Απριλίου, ανήμερα Μεγάλη Παρασκευή, το ανώτατο δικαστήριο της Ιταλίας εξέδωσε μια απόφαση με ιδιαίτερη ιστορική και νομική βαρύτητα, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από το Δίστομο για τη γερμανική θηριωδία που υπέστη στην Κατοχή, όταν στις 10 Ιουνίου του 1944, σε ένα ανήκουστο έγκλημα πολέμου, μονάδες του σιδηρόφρακτου γερμανικού στρατού έστησαν έναν φονικό κλοιό και σφαγίασαν περισσότερους από 200 κατοίκους.
Η απόφαση αυτή, παρατηρεί ο Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, πρέσβης επί τιμή, «απορρίπτει την αναίρεση των Γερμανικών Σιδηροδρόμων στην Ιταλία από τους οποίους διεκδικούσε το Δίστομο αποζημίωση, αναφέροντας ότι “αλλοδαποί πολίτες, θύματα εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που έγιναν στο εξωτερικό, μπορούν να διεκδικήσουν αποζημίωση μέσω της ιταλικής Δικαιοσύνης’’ και ανατρέπει στην ουσία προγενέστερο νόμο του 2023 που απαγόρευε σε θύματα αλλοδαπούς να εγείρουν σχετικές αγωγές στα ιταλικά δικαστήρια».
Η απόφαση αυτή, με απλά λόγια, δικαιώνει όσους υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα, μιας και οι κυβερνήσεις της και η Δικαιοσύνη της χώρας δεν στέκονται στο ύψος των περιστάσεων, μπορούν να κερδίσουν το δίκιο τους μέσω… τρίτων! Η δικαστική διαδρομή του Διστόμου στην Ιταλία, διεκτραγωδεί η Χριστίνα Σταμούλη, έγκριτη νομικός και διαχειρίστρια του πατρικού αρχείου, είναι μια δύσβατη 25ετής πορεία, γεμάτη δικαστικές νίκες και πολιτικές ήττες.
Ιδίως από τη στιγμή που το 2002 ο αείμνηστος Γιάννης Σταμούλης, εμπνευστής και πρωτεργάτης της δικαστικής διεκδίκησης αποζημιώσεων για τα θύματα της τραγικής σφαγής, κατέληξε στο πικρό συμπέρασμα ότι η ιστορική απόφαση της Λιβαδειάς, όπου προσέφυγε πετυχαίνοντας τη δικαίωση των θυμάτων, δεν θα μπορούσε να εκτελεστεί στην Ελλάδα.
Η υπόθεση ξεκίνησε από την απόφαση του Πρωτοδικείου Λιβαδειάς (1997), η οποία είχε επιδικάσει αποζημιώσεις 28 εκατομμυρίων ευρώ για τη σφαγή του Διστόμου.
Επειδή η εκτέλεση της απόφασης στην Ελλάδα απαιτούσε την άδεια του Υπουργού Δικαιοσύνης (που δεν δόθηκε), οι δικαιούχοι στράφηκαν στην Ιταλία, όπου το νομικό σύστημα επέτρεψε την εκδίκαση και την εκτέλεση αποφάσεων κατά του γερμανικού δημοσίου.
Στην Ελλάδα υπάρχουν «150 τοποθεσίες που έχουν αναγνωριστεί ως “μαρτυρικά χωριά”– τοποθεσίες όπου οι ναζί διέπραξαν παρόμοιες θηριωδίες όπως στο Δίστομο. Όλες αυτές οι περιοχές ελπίζουν ότι με την ιταλική απόφαση θα μπορέσουν να διεκδικήσουν τις αποζημιώσεις τους».
Επί του ιδίου ζητήματος το ntv αναφέρει πως «στην Ελλάδα η απόφαση έγινε δεκτή με ικανοποίηση. Ο δήμαρχος Διστόμου, Γιάννης Σταθάς, χαρακτήρισε την εξέλιξη ως “καθοριστική για τον αγώνα των οικογενειών”, […] ενώ ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, δήλωσε ικανοποιημένος, τονίζοντας ότι “οι προσπάθειες συνεχίζονται μέχρι την τελική δικαίωση”. Ωστόσο, Έλληνες νομικοί επισημαίνουν πως η διαμάχη δεν έχει λήξει και η διαδικασία εκτέλεσης θα μπορούσε να ανασταλεί εκ νέου – είτε μέσω προσφυγής της Γερμανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είτε μέσω νέας νομοθετικής παρέμβασης της ιταλικής κυβέρνησης».
Όπως επισημαίνει τέλος η taz, «στην Ελλάδα έχασαν τη ζωή τους σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής, η χώρα καταστράφηκε ολοσχερώς και αρχαιολογικοί θησαυροί λεηλατήθηκαν. Η Ελλάδα δεν έχει παραιτηθεί ποτέ από τις απαιτήσεις της για επανορθώσεις από τη Γερμανία. Ψήφισμα όλων των κομμάτων στο ελληνικό κοινοβούλιο στις 17 Απριλίου 2019 ζητά να ληφθούν “όλα τα αναγκαία διπλωματικά και νομικά μέτρα” για την είσπραξη των οφειλόμενων ποσών “μέχρι την πλήρη ικανοποίηση όλων των (ελληνικών) αξιώσεων”. Σύμφωνα με γνωμοδότηση του ελληνικού Ελεγκτικού Συνεδρίου αυτές ανέρχονται σε 309,5 δισεκατομμύρια ευρώ – χωρίς να περιλαμβάνονται οι τόκοι που έχουν συσσωρευτεί έκτοτε».
