Πιο βαθιά το χέρι στη τσέπη οι πολίτες! Αλλάζουν σε Μη συνταγογραφούμενα, πολλές κατηγορίες φαρμάκων.

H μετατροπή φαρμάκων από συνταγογραφούμενα σε Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα (ΜΗΣΥΦΑ), γνωστή διεθνώς ως Rx-to-OTC switch, αποτελεί βασική στρατηγική για την εξοικονόμηση πόρων στα συστήματα υγείας.

Πρόσφατα στοιχεία έξειξαν ότι η επένδυση στην αυτοφροντίδα έχει εξαιρετικά υψηλή απόδοση, καθώς για κάθε 1 ευρώ που δαπανάται, επιστρέφουν περίπου 6,7 ευρώ στο σύστημα Υγείας.  Οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα (π.χ. κρυολόγημα, αλλεργίες, πεπτικά προβλήματα) μπορούν να προμηθευτούν τη θεραπεία τους απευθείας, αποφεύγοντας τις «περιττές» επισκέψεις σε γιατρούς μόνο για τη συνταγογράφηση. Σύμφωνα μάλιστα με μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ), ο εμπλουτισμός της λίστας των ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομικό όφελος ύψους 567 εκατ. ευρώ για το σύστημα Υγείας.

Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, η πολιτεία αναγνωρίζει τη σημαντική συνεισφορά του κλάδου των Μη Συνταγογραφούμενων Φαρμάκων στη δημόσια υγεία, επισημαίνοντας ότι η μετατροπή φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εξοικονόμηση πόρων, οι οποίοι μπορούν να επενδυθούν σε άλλους κρίσιμους τομείς της Υγείας. Όπως είπε, το φάρμακο αποτελεί ένα σύνθετο πεδίο άσκησης δημόσιας πολιτικής και απαιτεί συντονισμό και πιο προληπτική δράση.

Η αξία των ΜΗ.ΣΥ.ΦΑ. αποτυπώνεται και σε επίπεδο χρόνου και πόρων καθώς, χωρίς προϊόντα Αυτοφροντίδας ένας πολίτης με ήπια συμπτώματα θα χρειαζόταν κατά μέσο όρο περίπου 106 λεπτά για μεταφορά, αναμονή και επίσκεψη σε γιατρό, ενώ οι γιατροί θα έπρεπε να αφιερώνουν περισσότερες από 2,4 ώρες καθημερινά επιπλέον για την αντιμετώπιση ήπιων καταστάσεων. Έτσι γιατροί και οι νοσηλευτές μπορούν να επικεντρωθούν σε σοβαρότερα περιστατικά και πιο σύνθετες ιατρικές ανάγκες.

Το κόστος των ΜΗΣΥΦΑ καλύπτεται από τους ίδιους τους καταναλωτές (out-of-pocket), απαλλάσσοντας τους ασφαλιστικούς φορείς από το κόστος αποζημίωσης των συγκεκριμένων σκευασμάτων. Η άμεση πρόσβαση στη θεραπεία μειώνει τις ημέρες απουσίας από την εργασία και τις απώλειες στην παραγωγικότητα λόγω ασθένειας.

Η απελευθέρωση ορισμένων κατηγοριών φαρμάκων μπορεί να περιορίσει φαινόμενα εικονικών ή παράνομων συνταγογραφήσεων που επιβαρύνουν τον ΕΟΠΥΥ. Η διαδικασία αυτή υλοποιείται στην Ελλάδα υπό την εποπτεία του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), ο οποίος εκδίδει τα σχετικά δελτία τιμών για τα ΜΗΣΥΦΑ.

Οι κατηγορίες φαρμάκων που επιλέγονται συχνότερα για μετατροπή σε ΜΗΣΥΦΑ (Rx-to-OTC switch) είναι εκείνες που αφορούν καταστάσεις τις οποίες ο ασθενής μπορεί να αναγνωρίσει μόνος του (αυτοδιαγνώσιμες) και τα φάρμακα έχουν υψηλό προφίλ ασφάλειας.

Συνηθέστερες Θεραπευτικές Κατηγορίες:

• Αναλγητικά & Αντιφλεγμονώδη: Φάρμακα για τον πόνο και τον πυρετό (π.χ. παρακεταμόλη, ιβουπροφαίνη). Αποτελούν την κατηγορία με τις μεγαλύτερες πωλήσεις παγκοσμίως.
• Αντιαλλεργικά (Αντιισταμινικά): Σκευάσματα για την αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας και της κνίδωσης.
• Γαστρεντερολογικά: Φάρμακα για την καούρα, τη δυσπεψία (αντακινά) και την περιστασιακή δυσκοιλιότητα. Στην Ευρώπη περιλαμβάνονται συχνά και οι Η2 αναστολείς.
• Αναπνευστικό: Αποσυμφορητικά μύτης και σιρόπια για τον βήχα.
• Δερματολογικά: Τοπικές κρέμες για μυκητιάσεις, ήπιους ερεθισμούς ή ακμή.
• Οφθαλμολογικά: Λιπαντικές σταγόνες (τεχνητά δάκρυα) για την ξηροφθαλμία.

Τα τελευταία χρόνια, οι ρυθμιστικές αρχές (όπως ο FDA και ο ΕΜΑ) εξετάζουν τη μετατροπή πιο σύνθετων κατηγοριών, όπως:

• Αντισυλληπτικά: Το πρώτο «χάπι της επόμενης ημέρας» και πρόσφατα καθημερινά αντισυλληπτικά.
• Στατίνες: Σε ορισμένες χώρες (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο) για τον έλεγχο της χοληστερόλης.
• Φάρμακα για τη Διακοπή Καπνίσματος: Επιθέματα και τσίχλες νικοτίνης.

Στην Ελλάδα, αν και πολλές από αυτές τις κατηγορίες είναι ήδη ΜΗΣΥΦΑ, ο κατάλογος επικαιροποιείται συνεχώς από τον ΕΟΦ για να περιλάβει νέες δραστικές ουσίες.

Η μετατροπή των φαρμάκων σε Μη Συνταγογραφούμενα (ΜΗΣΥΦΑ) στην Ελλάδα έχει διπλή επίδραση στο κόστος: ενώ εξοικονομεί πόρους για το κράτος, οδηγεί τον ασθενή να βάλει πιο βαθιά το χέρι στη τσέπη!

Οι Επιπτώσεις στις Τιμές

Όταν ένα φάρμακο γίνεται ΜΗΣΥΦΑ, παύει να καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ. Ο ασθενής πληρώνει πλέον το 100% της τιμής από την τσέπη του, αντί για τη συμμετοχή (π.χ. 10% ή 25%) που πλήρωνε προηγουμένως.Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) και το Υπουργείο Υγείας προχωρούν σε τακτικές ανατιμολογήσεις. Για το 2025 και τις αρχές του 2026, έχουν σημειωθεί αυξητικές τάσεις στις τιμές των ΜΗΣΥΦΑ, καθώς οι εταιρείες προτείνουν νέες τιμές βάσει του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.