Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Γαλλία θα επεκτείνει το πυρηνικό της οπλοστάσιο και θα εμβαθύνει τη συνεργασία της με τους Ευρωπαίους γείτονές της για την αποτροπή επιθέσεων, μια ορόσημο στο πυρηνικό της δόγμα που αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο μια επιθετική Ρωσία και οι υποχωρούσες Ηνωμένες Πολιτείες επανασχεδιάζουν τα περιγράμματα ασφαλείας στην Ευρώπη.
Η ομιλία του κ. Μακρόν, η οποία εκφωνήθηκε σε μια ημέρα που ο πόλεμος με το Ιράν απειλούσε να εξελιχθεί σε μια περιφερειακή σύγκρουση, κατέδειξε την προθυμία της Γαλλίας να αναλάβει έναν νέο ρόλο σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Αλλά η χρονική στιγμή ήταν επίσης μια υπενθύμιση των περιορισμών της Ευρώπης μετά από δεκαετίες κάλυψης υπό την πυρηνική ομπρέλα της Αμερικής.
«Αυτό που θέλω περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, όπως θα έχετε καταλάβει, είναι οι Ευρωπαίοι να ανακτήσουν τον έλεγχο της δικής τους μοίρας», δήλωσε ο κ. Μακρόν, καθώς παρουσίαζε αυτό που ονόμασε στρατηγική «προωθητικής αποτροπής».
Η Γαλλία θα συνεργαστεί στενότερα στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας με τη Βρετανία, την άλλη πυρηνικά εξοπλισμένη χώρα της Δυτικής Ευρώπης, καθώς και με τη Γερμανία και έξι άλλες χώρες: την Πολωνία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, την Ελλάδα, τη Σουηδία και τη Δανία. Αυτό θα περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις μεταξύ των πυρηνικών δυνάμεων της Γαλλίας και των συμβατικών δυνάμεων αυτών των χωρών, καθώς και προσωρινή μετακίνηση πυρηνικών κεφαλών εκτός Γαλλίας.
«Αυτή είναι η πιο σημαντική αναθεώρηση της γαλλικής πυρηνικής πολιτικής εδώ και 30 χρόνια», δήλωσε ο Μπρούνο Τερτρέ, αναπληρωτής διευθυντής του Ιδρύματος Στρατηγικής Έρευνας, ενός ερευνητικού οργανισμού στο Παρίσι. Είπε ότι δεν θα αντικαταστήσει την υπάρχουσα πυρηνική ομπρέλα του ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ανασφάλιστο μέσο».
Ο Alexander K. Bollfrass, επικεφαλής στρατηγικής, τεχνολογίας και ελέγχου εξοπλισμών στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στο Βερολίνο, το χαρακτήρισε «ουσιαστικό βήμα στην αποτροπή για την Ευρώπη από τους Ευρωπαίους». Πρόσθεσε όμως: «Είναι επίσης σαφές ότι ο Macron δεν προτίθεται να λύσει το πρόβλημα της αβεβαιότητας σχετικά με την αμερικανική εκτεταμένη αποτροπή».
Μιλώντας σε ένα ισχυρά οχυρωμένο υποβρύχιο λιμάνι στη Βρετάνη, ο κ. Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία θα διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο του πυρηνικού της οπλοστασίου. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Βρετανία, η Γαλλία δεν θα ενταχθεί στην ομάδα πυρηνικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, επιβεβαιώνοντας μια παράδοση γαλλικής ανεξαρτησίας που χρονολογείται δεκαετίες πριν.
Παρόλα αυτά, ο κ. Μακρόν περιέγραψε έναν κόσμο που είχε αλλάξει ριζικά από τότε που εκφώνησε την τελευταία του σημαντική ομιλία για την πυρηνική στρατηγική της Γαλλίας τον Φεβρουάριο του 2020. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η ανατροπή της διατλαντικής συμμαχίας από τον Πρόεδρο Τραμπ, είπε, είχαν θέσει την ευθύνη στη Γαλλία να επικαιροποιήσει τον ορισμό της αποτροπής.
«Έξι χρόνια αργότερα, βρισκόμαστε σε ένα άλλο στρατηγικό σύμπαν», είπε ο κ. Μακρόν. «Πρέπει να περάσουμε σε ένα εντελώς διαφορετικό στάδιο».
Η Γαλλία δεν ενεργεί μόνο με δική της πρωτοβουλία, αλλά και ως απάντηση στις σιωπηρές παροτρύνσεις ορισμένων γειτόνων της να ηγηθεί μιας πανευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής. Η Γερμανία, η οποία ιστορικά έχει τοποθετηθεί πλήρως υπό την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα, έχει θέσει την ιδέα στη Γαλλία, κατ’ ιδίαν και δημόσια.
Τη Δευτέρα, η Γαλλία και η Γερμανία ανακοίνωσαν ότι θα συστήσουν μια υψηλού επιπέδου ομάδα πυρηνικής καθοδήγησης για τον συντονισμό του σχεδιασμού σε θέματα όπως ο βέλτιστος συνδυασμός συμβατικών δυνάμεων, η τεχνολογία πυραυλικής άμυνας και τα γαλλικά πυρηνικά όπλα. Οι γερμανικές συμβατικές δυνάμεις θα συμμετάσχουν σε κοινές πυρηνικές ασκήσεις με τη Γαλλία.
Σε ένα δοκίμιο που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα στο περιοδικό Foreign Affairs , ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, έγραψε ότι οποιοδήποτε ευρωπαϊκό αποτρεπτικό μέσο θα πρέπει να βρίσκεται εντός του πλαισίου του ΝΑΤΟ και ότι δεν θα μπορούσε να κάνει διακρίσεις στην προστασία που προσφέρεται στις ευρωπαϊκές χώρες. Ο κ. Μπόλφρας δήλωσε ότι η επιμονή του κ. Μακρόν για συνεχή γαλλικό έλεγχο του οπλοστασίου του δεν θα εξέπληττε τους Γερμανούς αξιωματούχους, οι οποίοι δεν θα περίμεναν τίποτα άλλο.
Η Σουηδία, η οποία έθεσε σε νατρέλαιο το παράνομο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και δεσμεύτηκε ένθερμα για τον πυρηνικό αφοπλισμό, πρόσφατα φιλοξένησε σε λιμάνι το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, το οποίο μπορεί να μεταφέρει μαχητικά αεροσκάφη οπλισμένα με πυραύλους με πυρηνικές κεφαλές.
Ενώ ορισμένα σημεία της ομιλίας του κ. Μακρόν ήταν εντυπωσιακά, οι ειδικοί σε θέματα πυρηνικών όπλων δήλωσαν ότι τα σχέδιά του δεν θα μεταμορφώσουν, στο σύνολό τους, την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για πολιτικούς, δογματικούς και υλικούς λόγους, δήλωσαν, η Γαλλία δεν θα είναι ποτέ σε θέση να αντικαταστήσει την πυρηνική ομπρέλα που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παράσχει στην Ευρώπη από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Γαλλία αντιμετωπίζει επίσης έντονη πολιτική αβεβαιότητα, με ένα ακροδεξιό κόμμα να προηγείται αυτή τη στιγμή στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους. Εάν ο Τζόρνταν Μπαρντέλλα, ο πιθανός υποψήφιος του κόμματος Εθνικός Συναγερμός, διαδεχθεί τον κ. Μακρόν, δεν είναι σαφές ότι θα συνεχίσει την πορεία του προς έναν βαθύτερο συντονισμό με την Ευρώπη.
Σε δήλωσή τους, ο κ. Μπαρντέλλα και η Μαρίν Λεπέν, ηγέτιδα του κόμματος, δήλωσαν ότι η πρόταση του κ. Μακρόν για τη διασπορά των γαλλικών πυρηνικών όπλων αλλού στην Ευρώπη ήταν μια «πολιτική άσκηση δημοσίων σχέσεων, που πραγματοποιήθηκε χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα εθνικά συμφέροντα».
Η Γαλλία διαθέτει το τέταρτο μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο, μετά τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, με περίπου 290 κεφαλές, σύμφωνα με την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων. Μπορεί να παραδώσει αυτά τα όπλα αεροπορικώς, μέσω πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς ή από υποβρύχια, μέσω διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων.
Ενώ το πυρηνικό δόγμα της Γαλλίας παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρετανίας —έχει σχεδιαστεί για να αποτρέπει επιθέσεις και όχι να αποτελεί εργαλείο πολέμου— οι Γάλλοι ηγέτες επιδιώκουν εδώ και καιρό να το κρατήσουν σε απόσταση. Αυτό φάνηκε πιο έντονα το 1966, όταν ο Σαρλ ντε Γκωλ απέσυρε τη Γαλλία από την ολοκληρωμένη στρατιωτική διοίκηση του ΝΑΤΟ.
Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία, η Γαλλία δεν έχει ποτέ δεσμευτεί ρητά για «εκτεταμένη αποτροπή» – την υπόσχεση να ρίξει μια πυρηνική ομπρέλα πάνω από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ – αν και έχει δηλώσει ότι τα όπλα της έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν τα «ζωτικά συμφέροντα» της Γαλλίας, μια φράση που αφήνεται σκόπιμα ασαφής.
Τη Δευτέρα, ο κ. Μακρόν το διευκρίνισε ελαφρώς. «Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η επιβίωση των στενότερων εταίρων μας τίθεται σε κίνδυνο χωρίς να επηρεάζονται τα ζωτικά μας συμφέροντα;» είπε. «Ή αντίστροφα, ότι μια ακραία απειλή στην Ευρώπη αφορά μόνο εμάς;»
Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι διαφορές μεταξύ των πυρηνικών δογμάτων της Γαλλίας και των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ είναι υπερβολικές. Τις τελευταίες δεκαετίες έχει υπάρξει μια «de facto» σύγκλιση. Η Γαλλία, για παράδειγμα, έχει δείξει προθυμία να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα για να αποτρέψει τη χρήση όπλων μαζικής καταστροφής από κράτη που χρηματοδοτούν την τρομοκρατία, ευθυγραμμίζοντάς την περισσότερο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Γαλλία έχει ήδη έρθει πιο κοντά στους γείτονές της. Τον περασμένο Ιούλιο, ο κ. Μακρόν υπέγραψε συμφωνία για την πυρηνική ασφάλεια με τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ, η οποία ήταν η πιο σημαντική ενημέρωση του δόγματος μεταξύ Βρετανίας και Γαλλίας από το 1995, όταν συμφώνησαν να εμβαθύνουν την πυρηνική συνεργασία υπό τον Τζον Μέιτζορ, τον Βρετανό πρωθυπουργό, και τον Ζακ Σιράκ, τον Γάλλο πρόεδρο.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανυπομονούσαν να ανακοινώσει ο κ. Μακρόν την πυρηνική του στρατηγική με την ελπίδα ότι η Γαλλία θα μπορέσει να εφαρμόσει ορισμένες από τις αλλαγές πριν αποχωρήσει από το αξίωμά του τον επόμενο χρόνο. Ο κ. Μπόλφρας δήλωσε ότι ενθαρρύνθηκε από την έμφαση που έδωσε ο κ. Μακρόν στη σύσταση συμβουλευτικών ομάδων μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας.
«Οποιοσδήποτε διάδοχος μπορεί να ανακαλέσει προεδρικές δηλώσεις», είπε. «Αλλά αυτή η αλληλεπίδραση σε επίπεδο εργασίας είναι που χτίζει εμπιστοσύνη και συνεργασία».
Ο κ. Μακρόν αρνήθηκε να πει πόσες πυρηνικές κεφαλές θα προσθέσει η Γαλλία στο οπλοστάσιό της. Ωστόσο, η ομιλία του, που εκφωνήθηκε με ένα υποβρύχιο πίσω του, ήταν σχολαστικά χορογραφημένη για να αναδείξει τη στρατιωτική ισχύ της Γαλλίας. Προσέφερε μια αυστηρή περιήγηση στα πυρηνικά σημεία ανάφλεξης του κόσμου – από την Ινδία και το Πακιστάν έως την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα. Και είπε ότι η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του κ. Τραμπ ήταν μια πρόσκληση προς την Ευρώπη «να φροντίσει πιο άμεσα για την ασφάλειά της».
«Ο επόμενος μισός αιώνας», κατέληξε, «θα είναι η εποχή των πυρηνικών όπλων».
Πηγή: nytimes
